Exodus en de Vulgaat Een Fosbury flop landt in spagaat Metoniem of metafoor? Meneer, waar dient het echte leven voor? Asymptoot en matrixveld, Een vredestop met straatgeweld, Van ankerplaats tot scheepsgewelf Ondergod of waterelf. Hertog, baljuw, admiraal, Cokes en Waals staal. De waal zijn taal, de mof zijn spraak, Als ik daar maar ooit aan uit geraak! Die Deklination is not plus-que-parfait, Ze maken er zelf ook korte metten meh. Beursgenoteerd maar uitgekocht, Gesublimeerd, maar vol condensatievocht, Van de mijn tot mijn kolenkit: Waarom hebben kippen geen gebit? Ik schrijf het op, ik notuleer, Ik leg het vast, zonder verweer, Ik skribbel hard want ik noteer: "Ik ben slechts wat ik ken en leer" Door de wetten van Simpson, Grimm en Ohm, Verschijnt Freud nu verkleed als vrouw in mijn droom. Pythagoras, Mercator, Stevin en Rawls, Trump had it comin': grab him by the balls! Nu Timboektoe tot oud Tibet, Zonder spoorlijn, opgelet, Johannesburg en Ravenstein, Zou het warm in Vuurland zijn? Groenland is ijs en IJsland is groen, Gewoon om even pedant te doen? Dan is er ook het Vaticaan, Alle planeten, in hun baan, Satellieten zal ik niet vergeten: Door Suzy en Laïka ben ik gebeten, En daarom heb ik hun exacte typen, Zich in mijn geheugen laten verdiepen. Maar of ik dit al onthouden zal, Te gelde kan maken voor ik sterf of val, De duivel mag het weten, Hij heeft zeker heel zijn leven, Op de schoolbanken gesleten. 1 februari 2021; ter gelegenheid van gedichtendag.
Categorie: literatuur
Geertrui Daem, ‘Nietwaard’: de omgekeerde leugenaarsparadox
Een hartverscheurende getuigenis van een zwaar mishandeld kind of problematische getuigenis van een getraumatiseerd, fabulerend slachtoffer?
Klassiek voorbeeld van de onbetrouwbare verteller. Enkel bij een herbeluistering van dit radioboek worden we er ons bewust van hoe problematisch deze getuigenis is: in de openingszin horen we al “volledigheid durf ik niet betrachten.” Verder is de hele getuigenis doorspekt met details die variëren van ongeloofwaardig (een 8 op het rapport voor twee nullen aanzien) tot onmogelijk (eieren bakken op roodgeslagen billen). De verteller zegt ons dat ze nu haar verhaal kan vertellen omdat mama Mia, de enige getuige van wat er met het gezin gebeurd is, overleden is. Dit kan alleen maar betekenen dat we niet het hele verhaal gehoord hebben.
Het is een omgekeerde leugenaars-paradox: naarmate we meer vernemen over Nietwaards vermeende mishandeling, wordt het duidelijk dat haar verhaal doorspekt is met leugens en verzinsels. Haar leugens en verzinsels ontkrachten haar verhaal misschien wel in alle details, maar zijn zelf een onmiskenbaar symptoom van haar reëel trauma, van welke aard dat ook mag zijn. De flagrante leugens zijn een product van haar trauma, maar wat dat trauma precies is, lijkt onmogelijk te achterhalen.
Dat er door het hoofdpersonage gefabuleerd wordt, is bij uitstek duidelijk door de bijna sprookjesachtige elementen in het verhaal: de oude wijze vrouw, het bolletje wol, de adoptie door mama Mia. Merk ook op dat dit luisterverhaal aansluit bij de eigenlijke moraal van sprookjes zoals Hans en Grietje: elk kind fantaseert wel eens dat het bij ‘andere ouders’ beter zou zijn, maar let op, voor je het weet kom je bij een heks terecht. De gruwelijkheid die op het randje van het komische lijkt te balanceren, is ook meer typisch voor de originele oude middeleeuwse volksverhalen.
Er valt in deze context ook iets te zeggen over de complexe dader-slachtofferdynamiek waarbij het slachtoffer dader wordt. Misschien niet van dezelfde soort daden, maar met andere sociopathische trekken (pathologisch liegen).
Erik Vlaminck – Het groot huisvuil en de buren
Het is met geen mensenverstand te begrijpen, mijnheer. Ze woont in een half open bebouwing, ze heeft ramen met dubbel glas, ze heeft een afwasmachine, ze heeft een droogkast van Miele. Ze heeft zelfs nen platten teevee…en toch heeft ze een depressie. Zoiets is toch niet te begrijpen!
- Aantekeningen bij ‘Groot Huisvuil en de Buren’
- Begripsquiz op Quizizz
Misschien wel het sterkste Vlaamse radioboek van de hele collectie van meer dan honderd verhalen. Vlaams in zijn setting en in de stugge, onverzettelijke geest van Streuveliaanse hoofdpersonage dat er maar niet in slaagt te begrijpen dat er ook andere perspectieven op het leven zijn dan de zijne.
Erik Vlaminck slaag er met een typische couleur locale sympathie te generen voor een uiterst onsympathiek personage. Door het perspectief van de hoofdpersoon als enige focalisatie te gebruiken, beleeft de luisteraar een mentale katharsis: we hebben het standpunt een onsympathiek en misschien zelfs crimineel personage beleefd. We zijn in zijn redeneringen meegegaan, omdat we geen andere informatiebron hadden.
Henny Vrienten – Lieske
Lespakket: Henny Vrienten – Lieske
Close reading poëzie leestest op basis van een song van Henny Vrienten over zijn dementerende moeder. Bevat: MP3, tekstblad, vragenblad met meerkeuzevragen
238 Downloads
Update 2025: Is het een lied? Mogen we het een gedicht noemen? Een elegie, een mememto mori? Een voorafspiegeling? Deze les is geconcipieerd voor Hennys dood in 2017, maar heb het nu herwerkt om het meer een close reading oefening van te maken: er is geen voorkennis vereist en het interview onderaan kan best gekeken worden na de leesproef. Je hoeft niet te weten dat het over zijn moeder gaat, dit staat te lezen tussen de regels: het dagelijks bezoek, vertellen over vroeger en vooral “ik weet nog (…) dat je danste als je kookte”.
Het overlijden kwam onverwacht, maar werd aangekondigd in het titelnummer ‘Tussen de Regels’ uit zijn laatste plaat van september 2019. Niet de beste van zijn finale trilogie, maar na zijn dood meer dan de moeite van het beluisteren waard, al is de productie begrijpelijk wat gehaast bij momenten.
Ex-DoeMaarfrontman Henny Vrienten met ‘Lieske’, over de laatste dagen van Vrientens moeder in een bejaardentehuis. Een eenvoudige luisteroefening, met aandacht voor taalvariatie. Waarom heet de moeder van Vrienten Lieske en niet Liesje? Dat is toch typisch Vlaams, of niet?
De achtergrond van het liedje: vanaf 4m22.
De fictionaliserende mens: over herinnering en fictie
In het onderstaande fragment illustreert Herman Pleij op prachtige wijze het belang van fictie voor de mens. Zelfs wat we denken dat onze dierbaarste herinneringen zijn, is een verzameling van elementen die we hier en daar onbewust ontleend hebben, zodat het voor ons betekenisvol wordt.
Wat de romanschrijver op bewuste wijze doet, doen wij allemaal elke dag met onze herinneringen. We willen allemaal leven in een verhaaltje dat ergens toe leidt.
Lesverloop:
- Eerst wordt het onderwerp ingeleid
- Als schrijfoefening aan de leerlingen gevraagd hun eigen vroegste herinnering te noteren.
- Er wordt de leerlingen gevraagd hun vroegste herinnering voor te lezen.
- We beluisteren en bekijken het fragment met Herman Pleij (7min.)
- We proberen gezamelijk tot een conclusie op basis van het filmpje.
- De leerlingen proberen op basis van hun herinnering, toetspunten aan te geven: mensen die in de herinnering voorkomen, plaatsen die je opnieuw kunt bezoeken.
- De leerlingen proberen hun herinnering te toetsen en rapporteren later in de klas over hun bevindingen.